اختلافات فیزیولوژیکی ورزشکاران زن و مرد

فیزیولوژی ورزش
Sport physiology
فیزیولوژی ورزش به طور کلی حد و حدود بالاترین میزان استرس و فشار قابل تحمل وارده به مکانیسم های مختلف بدن را مورد بحث قرار می دهد. به عنوان مثال، در یک فرد با تب بالا و نزدیک به مرگ، متابولیسم (سوخت وساز) بدن حدود صددرصد نسبت به وضعیت زمان معمول بالا می رود، در صورتی که در یک مسابقه ماراتون متابولیسم تا دو هزار درصد حالت نرمال بالا رفته و بسته به میزان آمادگی فرد تا زمان معین قابل تحمل است. در حقیقت چنانچه فشار ورزشی بیش از حد قابل تحمل و بیش از زمان قابل تحمل به بدن انسان وارد شود می تواند کشنده باشد.
از نظر کیفی خصوصیات فیزیولوژیکی ورزشی جنس مونث و مذکر مشابه است، ولی از نظر کمی به علت خصوصیات جسمانی از قبیل اندازه و ترکیب جسمانی (کمبود حجم و قدرت عضلات در زنان) و ... وجود یا عدم وجود هورمون جنسی تستوسترون (testostron) زنان قابلیت کمتری دارند. به طور کلی در خانم ها از نظر کمی قدرت عضلانی یا تهویه ریوی و بازدهی قلب (cardiac output) تماماً وابسته به حجم توده عضلانی بوده و حدود دو سوم و یا سه چهارم آقایان است. البته این اختلاف کمی همیشه باعث کاهش بازدهی زنان نمی شود. بخصوص در ورزش هایی که احتیاج به استقامت است، مانند: ماراتون و یا شنای استقامت (نظیر: شنای رفت و برگشت در دریای مانش) خانم ها وضعیت بهتری دارند. میزان چربی زیر جلد که در خانمها بیشتر است در دو مورد فوق می تواند نقش عمده ای داشته باشد که بعداً به طور مفصل مورد بحث قرار خواهد گرفت.
اختلاف هورمونی بین جنس مونث و مذکر عامل موثری در افزایش بازدهی مردان است. تستوسترون که هورمون جنسی مذکر است، دارای خصوصیات آنابولیکی پرقدرتی است، یعنی باعث افزایش ذخیره پروتئینی بدن و بخصوص تجمع پروتئین در عضلات می شود و مردان غیر ورزشکار با میزان تستوسترون کافی حدود 40% بیش از زنان مشابه عضلانی هستند.
استروژن که هورمون جنسی مونث است، باعث تجمع چربی بخصوص در نواحی پستان ها، لگن و زیر جلد می شود. جنس مونث حدود 50% بیشتر از همتای مرد خود چربی دارد. در نتیجه مردان در ورزش هایی که احتیاج به قدرت و سرعت بیشتری دارند موفق ترند و در ورزش هایی که جهت سوخت و ساز نیازمندچربی بیشتری می باشد شانس بیشتری از مردان دارند.
از طرفی استروژن در دوران بلوغ باعث رشد سریع جسمانی کوتاه مدت و همچنین بسته شدن سریع غضروف رشد می شود، به طوری که رشد طولی خانم ها پس از 16 – 14 سالگی متوقف می شود، ولی در مورد مردان از 18 تا 20 سالگی ادامه دارد، از این روی خانم ها در مقایسه با آقایان اندام کوتاهتری دارند که این خود در ورزش های مختلف موثرتر است.
سرانجام نباید فراموش کرد که هورمون جنسی روی خلق و خوی موثرند به طوری که تستوسترون باعث حالت خشونت و تهاجم و استروژن باعث خلق و خوی آرام می شود و در ورزش های تهاجمی تستوسترون نقش موثری در افزایش کارایی اعمال می کند.